02 januari 2024

Gelezen in november en december 2023

Romans


De afgronden - Pilar Quintana

De Colombiaanse Pilar Quintana (Cali, 1972) was dit jaar te gast op het Crossing Border festival, zowel in Den Haag als in Antwerpen, waar ik haar een aangenaam en boeiend gesprek zag voeren met de immer enthousiaste interviewster en veellezer Melissa Giardina. In Nederlandse vertaling kwam in mei dit jaar van haar hand De afgronden op de markt, uitstekend vertaald overigens door Brigitte Coopmans. De afgronden is een psychologische kindertijd-roman met rake observaties in een lyrische taal. Mijn bespreking 




Half leven - Aya Sabi

Aya Sabi schreef met 'Half leven' in 2022 een kanjer van een debuutroman, waar ze in oktober 2023 de Fintro Publieksprijs mee won. In 2017 schreef ze al eerder een kortverhalenbundel 'Verkruimeld land' die met stip op mijn leeslijst komt te staan na het lezen van dit boek. Dit is een fantastisch boek! Mijn bespreking











Kort


Juli - Aya Sabi , Augustus - Charlotte Van den Broeck (Das Mag-maandenreeks)

In Juli voert Aya Sabi een 55-jarige dramaturge ten tonele op een snikhete dag in Brussel. Terwijl de temperatuur stijgt vervaagt steeds meer de grens tussen wat Martine opschrijft in haar notitieboekje en wat er in haar leven gebeurt. Een compleet kortverhaal dat zeker even bleef nazinderen. Aya is ook een tijd een uitstekend columniste geweest voor de Vlaamse krant De Morgen. 

In Augustus voert Charlotte Van den Broeck twee fel vermagerde vrouwen op die zich vestigen op een reepje strand op Corfu. Hoogseizoen, mierenhoop, zeng-zeng-zeng de hitte zeurt. Op de achtergrond zweeft de vraag: wat is geweld? Het voltrekt zich beetje bij beetje. Zin per zin. Charlotte weet me altijd te verrassen met haar verhalen. Altijd een ander thema aansnijdend. 


Ti ho sposato per allegria - Natalia Ginzburg, Andreuccio da Perugia - Giovanni Boccaccio, Mio Marito & L'altra famiglia - Dacoa Maraini (Easy Readers Italian)

Aan het einde van 2023 heb ik drie boekjes basis Italiaans kunnen lezen dankzij Duolinguo! 

Het eerste een komedie in drie actes van de Siciliaanse auteur Natalia Ginzburg (geb. Levi, 1916 - 1991). Ginzburg schreef toneelstukken, romans, kortverhalen, essays over familierelaties en politiek en was in de jaren 1930 actief voor de communisten en in de jaren 1980 onafhankelijk parlementslid in Rome.

Giovanni Boccaccio (1313 - 1375), de middeleeuwse auteur van de wereldberoemde Decamerone en andere werken, poëzie en proza. Dit vereenvoudigde kortverhaal is één van de verhalen uit die Decamerone. Voor mij wel het beste van deze drie boekjes.

Dacia Maraini (1936) schreef meerdere romans en toneelstukken. Deze twee kortverhalen zouden ook op het podium goed uit de verf komen, denk ik. De vereenvoudigde versies verhullen misschien wel de meer uitgewerkte verhalen en omdat ik hier en daar nog heel wat woordjes mis natuurlijk...
Het is een (begin van een) avontuur om in een nieuwe taal te kunnen lezen!


Voorbeelden van verdriet - Annelies Verbeke

Een ouder uitstekend kort verhaal uit de reeks geschenkboekjes van de bij Confituur aangesloten onafhankelijke boekhandels in Vlaanderen. Verbeke is geweldig in dit genre, als auteur én als ambassadeur.








Met voorgewende hoogachting. Vroege brieven - Tom Lanoye

Als je een cursus Effectieve brieven schrijven wil volgen, zou ik niet aanraden dit voorbeeld van Tom Lanoye te volgen. Vilein, scherpzinnig en geestig opnieuw, dat wel. De jongste editie van het Confituur-geschenk voor de Dag van de Onafhankelijke Boekhandel in Vlaanderen.









Walk the blue fields - Claire Keegan

Een geweldige opvolger voor Claire Keegan's debuutkortverhalenbundel Antarctica. Helemaal verkocht voor deze Ierse schrijfster. 















Koninkrijken - Hazim Kamaledin

Koninkrijken speelt zich af in bezet Bagdad. Om greep op de stad te krijgen deelt de bezetter ze op in wijken afgescheiden door betonnen barrières. In een poging de muren acceptabel te maken, betaalt de bezetter kunstenaars om die te beschilderen. Ze worden het canvas van dromen, van reflectie over geschiedenis, van rebellie … Aan die beschilderde muren ontleent Koninkrijken zijn absurde en dramatische verhalen. De muren zijn tegelijkertijd kwaal en medicijn voor en van een beschadigde wereld.
Ik vond dit enerzijds een te metaforisch en te fantasierijk verhaal om echt in mee te gaan. Anderzijds wel origineel en knap geschreven. 



Kinderboek


Anna Vercammen & Chiara Lammens

Een geweldig mooi kinderboek, een boodschap die beklijft en prachtige tekeningen! 
















--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

31 december 2023

Eindejaarslijstjes 2023




Net zoals vorig jaar lijstte ik een aantal leestips op in allerlei genres. Achttien van de 59 boektitels heb ik uitgekozen. Lees ook mijn maandoverzichten voor korte besprekingen. 

Kort

  1. Walk the blue fields – Claire Keegan (Engels gelezen)
  2. Antarctica – Claire Keegan (Engels gelezen)
  3. Foster - Claire Keegan (Engels gelezen)
  4. On Connection – Kae Tempest (Engels gelezen)
  5. Mijn lieve jongen – Nele Baplu


Poëzie

  1. Dat alles over liefde gaat – Bart Moeyaert (samengesteld door Esther Naomi Perquin)
  2. Doen en laten – Judith Herzberg
  3. De ziel moet altijd op een kier – Emily Dickinson (tweetalige bundel)
  4. Het nodige breken – Sara Eelen


Romans

  1. Schemerleven – Jaap Robben
  2. Half leven – Aya Sabi
  3. Norwegian Wood – Haruki Murakami
  4. Les années – Annie Ernaux (Frans gelezen)
  5. Shy – Max Porter (Engels gelezen)
  6. De afgronden – Pilar Quintana


Kinderboeken en (heerlijke) hoorspelen

  1. Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt – Edward van de Vendel & Martijn van der Linden
  2. De Bremer Stadsmuzikanten – Het geluidshuis
  3. Sunjata – Pieter Embrechts & Sabien Clement 


--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

19 december 2023

Half leven - Aya Sabi

Boeiende en leerrijke debuutroman over een urgente zoektocht 


Half leven - Aya Sabi cover


Aya Sabi schreef met Half leven in 2022 een kanjer van een debuutroman, waar ze in oktober 2023 de Fintro Publieksprijs mee won. In 2017 schreef ze al eerder een kortverhalenbundel Verkruimeld land die met stip op mijn leeslijst komt te staan.

In Half leven neemt deze in Genk opgegroeide Nederlands-Marokkaanse auteur ons mee in de verhalen van drie generaties vrouwen waar ook de Marokkaanse geschiedenis doorheen schemert. Het verhaal van grootmoeder Fatna is het meest uitgewerkt en de rode draad doorheen het boek. Zij groeit in de jaren 1950 op in een armoedig gezin in een klein dorp waar ze al als jong meisje hard moet meewerken in het huishouden. Totdat ze wordt uitgehuwelijkt, heeft ze het nog vrij gelukkig met haar zusjes. Je hart breekt als je leest over het grote trauma en het harde leven dat ze meemaakt. Door een gelukkig toeval wordt ze opgenomen in het huis van een meer wereldse progressieve Marokkaanse vrouw die een rol opneemt in het verzet tegen de Franse bezetter van die tijd, die als voorbeeld dient voor Fatna. Fatna’s leven breekt dan open vanaf het moment dat ze gezien wordt als een kokkin waarvoor velen van heinde en verre komen om van haar hemelse gerechten te proeven. Pas dan voelt ze zich ook gezien als vrouw, en zal ze ook durven spreken en uit haar eigen opgelegde zwijgen losbreken.

Het verhaal van Fatna wordt niet chronologisch verteld. En tussen de fragmenten over Fatna’s leven lees je de brieven die haar dochter Hamouda schrijft vanuit Nederland waar ze dankzij haar geëmigreerde ouders opgroeide, naar haar grote Marokkaanse liefde. Als derde verhaallijn heb je de essays van kleindochter Shams die opgegroeid is in Nederland. De verschillen tussen de drie vrouwen zijn groot op cultureel vlak en qua opleidingsniveau, en tegelijkertijd zijn ze met elkaar verbonden door de pijn die van generatie op generatie werd doorgegeven en het leed dat ze alle drie dragen. Shams heeft Geschiedenis gestudeerd en gaat in haar essays op zoek naar de leegte die in haar zit, en probeert die te begrijpen. Tegelijkertijd graaft ze naar de geschiedenis van haar familie, hoewel de lezer meer weet over het leven van haar grootmoeder dan zij ooit kan weten. Zowel de fictie als de non-fictie zijn op zich onvoldoende om haar doel te bereiken hoewel ze de gave van het woord en een scherpe pen heeft.

Er zitten vele lagen in dit boek. De geschiedenis van Marokko is een voorbeeld van kolonisatie, verzet en dekolonisatie. Er wordt weleens gezegd en geschreven dat in Marokko de dekolonisatie van het land tegenover de Franse bezetter de metafoor is voor de dekolonisatie van de vrouw tegenover het heersende patriarchaat, de vrouw die onderdanig moet zijn aan haar man. Aya Sabi wou met dit boek een gemengd beeld brengen van verschillende vrouwen die allemaal een bepaalde evolutie hebben doorgemaakt, en wou hiermee het cliché van de stille, onderdanige vrouw bijstellen zonder deze problematiek te onderbelichten, waarin ze zeker is gelukt. Ook het beeld van de “heel luide” vrouw en als “minister van binnenlandse zaken”, een gezegde uit Marrakech, is in feite een soort cliché.

Verschillende complexe thema’s worden in het boek aangehaald waarvan sommige weliswaar beter worden uitgewerkt dan andere. Die thema’s zijn niet typisch voor een zogenoemde “migratieroman” maar herkenbaar voor zovelen onder ons: de zoektocht naar onszelf, de pijn die kan doorgegeven worden van een (groot)moeder naar de volgende generaties, de psychologische inslag, enz.  De gehele roman is gekruid met prachtige metaforen, fragmenten en zinnen. Niet alleen dat, ook de gerechten die Fatna met haar handen ineen tovert en de bijhorende geuren uit haar keuken zijn de moeite waard om volledig in je op te nemen.

Als de verhalen van de dochter en van de kleindochter verder waren uitgewerkt, hadden we waarschijnlijk nog steeds een prachtig familieverhaal gekregen van minsten 800 pagina’s. De verhaallijn van Fatna mag dan wel de spannendste zijn, de combinatie met de andere levens beschreven in de andere stijlen en genres maken in mijn ogen het boek boeiender, origineler en leerrijker, en heeft me zeer zeker aandachtiger gemaakt en meer doen nadenken dan een volledig uitgesponnen uitwerking van de drie beschreven levens. De tijd die voor dergelijke uitwerking meestal nodig is heeft het hier waarschijnlijk afgelegd tegen de urgentie van de zoektocht van deze jonge talentvolle schrijfster. Hopelijk krijgen we nog veel moois te lezen van Aya Sabi!  


Met dank aan de leesclub van Karakter Collectief (theatergezelschap Merksem)


Titel: Half leven
Auteur: Aya Sabi
Uitgever: Das Mag
Jaar: 2022

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

17 november 2023

De afgronden - Pilar Quintana

Een psychologische kindertijd-roman met rake observaties in een lyrische taal  

De afgronden - Pilar Quintana cover

De Colombiaanse Pilar Quintana (Cali, 1972) was dit jaar te gast op het Crossing Border festival, zowel in Den Haag als in Antwerpen, waar ik haar een aangenaam en boeiend gesprek zag voeren met de immer enthousiaste interviewster en veellezer Melissa Giardina. In Nederlandse vertaling kwam in mei dit jaar van haar hand De afgronden op de markt, uitstekend vertaald overigens door Brigitte Coopmans.

In de eerste paragraaf van het boek voel je de spanning al oplopen die Claudia, ook wel “kleine Claudia” genoemd in dit boek, in haar kindertijd voelt bij haar thuis in Cali. Het appartement waar ze woont met haar ouders heeft haar moeder ingericht als een jungle. Op de benedenverdieping woekeren overal de planten die er bijna alles doen dichtgroeien, maar ook de angsten die ze van kindsbeen af meekrijgt. Haar moeder, “grote Claudia”, is veel jonger dan de man en vader in huis, die een lokale supermarkt runt en van ’s morgens tot ’s avonds aan het werk is, zijn dochter amper ziet, en ook veel minder oog heeft voor zijn vrouw waardoor ze langzaamaan allemaal uit elkaar zullen groeien.

Grote Claudia leest graag naast het verzorgen van haar planten, roddeltijdschriften over beroemdheden, die ze meestal in depressieve staat in haar bed leest, en dan ook nog over hoe bepaalde beroemdheden die ze volgt, aan hun einde komen. Hierover vertelt ze dan anekdotes aan haar dochter, die ze op haar beurt gebruikt om haar fantasie aan het werk te zetten.

Dan komt de zus van haar vader, tante Amelia, terug met een verrassing na een reis naar Europa: ze is net getrouwd met de jonge Gonzalo die haar naar Cali vergezelt, en daarnaast brengt ze ook de prachtige pop Paulina mee als cadeau voor de jonge Claudia om haar gezelschap te houden. Kleine Claudia heeft een goede relatie met haar tante die er voor haar, is als haar moeder weer eens depressief te bed ligt en haar vader maar steeds aan het werken is. Die relatie komt op de helling te staan als haar moeder na de komst van Gonzalo zich duidelijk beter begint te voelen en Claudia overal naar toe brengt waar ze maar wilt. Die periode blijft niet duren, en brengt ook jammer genoeg een lange tijd een serieuze breuk te weeg tussen haar ouders, én terzelfdertijd met haar tante.  

Er komen nog geheimen en angsten bij als ze om terug samen te zijn met de familie vertrekken naar een vakantiehuis waar de jonge Claudia weliswaar een hele zomer kan spelen, maar ook vlak naast enkele grillige kraters komt te wonen en waar de geest van een overleden jonge vrouw rondwaart die net als de overleden sterren waarover haar moeder zoveel vertelt, haar fantasie op hol brengt. Claudia is als enig kind veel op zichzelf, en dient doorgaans naast haar schooltijd in een wereld vol volwassenen te leven. Het maakt er haar leven zeker niet gemakkelijker op. Door in zulke jungle op te groeien, creëert Claudia haar totaal eigen wereld en moet ze zich zo proberen los te rukken van haar jeugd en haar zelfgemaakte spoken.

De onzekerheid en eenzaamheid van kleine Claudia zijn ongetwijfeld herkenbaar voor heel wat tieners. Dit is dan ook een erg psychologische roman geworden. Desondanks zit er een bepaalde lichtheid in door een bepaald soort humor die hier en daar doorheen de tekst sluimert. Het boek stokt ondanks de spanning en de voortdurende beklemming nooit echt, en is vlot leesbaar, ook door de lichte taal die erin gebruikt wordt. Quintana weet een sterk verhaal te brengen over een kind dat moet leren laveren in haar kindertijd tussen de planten, de spanningen en de stiltes van haar ouders, en doet dit met een scherp observerende én lyrische pen, die heel goed verschillende beelden en een beklemmende sfeer kan scheppen. Zij is zeker een interessante auteur om te onthouden. Voor deze roman ontving Quintana de Premio Alfaguara, een van de grootste prijzen voor de Spaanstalige literatuur. 

Titel: De afgronden
Auteur: Pilar Quintana
Vertaler: Brigitte Coopmans
Uitgever: Meridiaan Uitgevers
Jaar: 2023

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Populaire blogs