Tekstielen - Sarah de Koning

 Tekstielen: zalige miniaturen vol met taalplezier

Sarah De Koning heeft een prijswinnende debuutbundel geschreven: Tekstielen. Vandaag luisterde ik naar de podcast Beeldspraak waarin ze in gesprek ging met Hanna de Grave Loyson over deze bundel die zowel de Johan Polakprijs won als de Poëziedebuutprijs. Ze was tevens genomineerd voor de Herman de Coninckprijs én de C. Buddinghprijs.

Ik heb iets met stemmen en de kracht van – vooral poëzie – te horen voorlezen. Zo kan ik mee zweven of meedansen met de stem en de muziek. De letters blijven niet enkel op papier en kruipen sneller in mijn hoofd. Zo gaat dat voor mij toch. Ook Sarah kan dit geweldig goed. Dat bewees ze al op het fijne literaire debutantenfestival Vers Vuur in mei dit jaar in De Roma, waar ik o.a. bij haar aanschoof om een literaire dubbeldate mee te hebben. Dat doet ze opnieuw erg goed in deze podcast door de stukjes die ze voorleest. Ze vertelt ook meer over zichzelf, o.a. hoe ze tot deze bundel gekomen is en waarom ze er volgens haar net voldoende lang gewacht mee heeft.

Laat me even teruggaan naar mijn eerste indruk toen ik deze bundel open sloeg. Ik wist niet wat ik voor me had: welke woorden zijn dat, hoe zijn die zinnen opgebouwd? Alles leek in tegenovergestelde richting te lopen en anders dan normaal, waardoor deze bundel een mysterieuze glans kreeg. De woordspelingen en de nieuwe beelden die ontstaan, zijn geweldig goed gevonden. Heerlijk associatief, wat me altijd verder doet lezen en smullen van de taal terwijl ik ook nog een kort verhaaltje meekrijg.

De dichteres blijft niet bij zichzelf, ze betrekt er haar hele leefwereld bij. Objecten krijgen dikwijls een actieve rol of verrassende adjectieven toebedeeld, herhaling mag gewoon. Ik blijf soms verdwaasd achter, en toch wil ik telkens verder lezen, want ik ben benieuwd naar hoe dit alles ineen haakt. Ik moet onvermijdelijk een brok wegslikken bij dat grote zoete verlangen, naar alles wat een mens geluk dan wel droefenis kan brengen. Het gaat over ups en downs, over twijfel en zeker zijn. Over alle kanten van het mens zijn dus.

De bundel surft tussen de motto’s van Renata Adler over de verhalende kracht van Scheherazade en Patricia De Martelaere die afwijst dat het altijd over de partner gaat, die wordt alleen maar uitgevonden op papier in een woordenboek over de liefde, in een atlas van de wereld. Sarah toont zich met deze bundel van alle kanten: wachten en laten wachten, geven en nemen, intiem en afstotend. Humoristisch en hier en daar pikant mag het ook zijn.

Zo hebben deze “Tekstielen” oftewel miniaturen alles om een breed publiek te vinden. Het taalplezier spat van de pagina’s, waarin je kattenbelletjes, observaties, telefoongesprekken én brieven vindt.

Een kort fragment uit een van de brieven:

“Ik schrijf je; ik heb geen nieuws en deze brief is daar een neerslag van, een onherroepelijk punt, de contouren: het voortdurend verplaatsen van geknielde woorden, gekneusd en beurs.”

Titel: Tekstielen
Auteur: Sarah de Koning
Uitgever: Querido
Jaar: 2026

Let them eat chaos - Kae Tempest

Spoken word, poëzie, rap: het vloeit allemaal samen bij Kae Tempest

Ik heb ongetwijfeld nog heel wat gaten te dichten wat betreft het werk van spoken word-artiest, rapper, dichter en schrijver Kae Tempest. Een tijdje geleden kwam ik zowel op een niet nader genoemde streamingdienst als in de bibliotheek op zijn album – origineel voor zijn live performances geschreven – Let them eat chaos, terecht. Deze tekst dateert al van 2016 (als Kate Tempest). De combinatie stem op het ene medium en de tekst ook mee kunnen volgen in boekvorm, werkt goed voor mij omdat ik het niet gemakkelijk vind om dit op topsnelheid gebrachte lange gedicht te volgen in het Engels.

Het gedicht gaat over zeven buren die in dezelfde Londense straat wonen, en die – los van elkaar – om verschillende redenen getekend, gemarginaliseerd, eenzaam, gebroken, verslaafd, … geraakt zijn in hun leven. Sommige redenen en motieven zijn al herkenbaarder dan andere. Tijdens een nacht breekt er een zware storm uit en dat geeft hen de kans elkaar te ontmoeten. Opnieuw beschrijft Tempest een manier waarop mensen toevallig samenkomen en met elkaar verbonden kunnen raken.

Bij deze allround performer zit het ingenieuze vooral in de woorden die in elkaar lijken te vloeien, te botsen en rond elkaar te cirkelen - alsook in de lay-out van de bundel - en in de verschillende betekenissen die ze krijgen. Het ritme en de intonatie van het ingesproken album maken dit niet enkel een gedicht, maar een bijna totaalbeleving (het is nog niet live). 

Tempest’s nieuwste roman Having spent life seeking ligt al klaar op mijn boekstapel. De aanbevelingen daarover klinken net wat té overtuigend.

[...]  

The sickness of the culture
and the sickness in our hearts
is a sickness that’s inflicted

by the distance
that we share.

It was our bombes that started this war.

It rages at a distance,
so we dismiss all its victims as strangers,
but they’re parents and children
made dogs by the danger.
Existence is Futile so we don’t engage.

[…]

Trust is

trust is something we will never see

Till love is unconditional

The myth of the individual

Has left us disconnected lost
and pitiful.

I’m out in the rain
it’s a cold night in London

Screaming at my loved ones
to wake up and love more.

Pleading with my loved ones to

wake up
and love more.

Titel: Let them eat chaos
Auteur: Kae Tempest
Uitgever: Picador Poetry - Universal (Audio CD)
Jaar: 2016

Leven in mootjes - Maud Vanhauwaert

Een boek met een geweldig verhaal over een gat! 

Leven in Mootjes, het ‘Verzamelde Mootjes’-boek van Maud Vanhauwaert is zo een boek dat je nog langer zal heugen door het extra verhaal dat erbij komt, en waarvan je als vroege pre-order inschrijver echt wel goed op de hoogte werd gehouden. Namelijk het verhaal over dat gat van haar, in de cover van haar boek dus, waarvoor zij, enkele kompanen en haar uitgeverij letterlijk de ziel uit hun lijf hebben gelopen en de lage landen hebben doorkruist. 

Dat raampje naar het leven zoals zij het beschrijft in de cursiefjes oftewel ‘mootjes’ die ze sinds 2022 heeft geschreven voor de krant De Morgen - soms in het klein over haar eigen wereld, en soms over de GROTE wereld daarbuiten - moest en zou door heel haar boek geperforeerd worden. 

Het project is wat uit de hand gelopen en heeft nogal wat voeten in de aarde gehad. De wanhoop en bijna een opgave nabij, is het haar en haar team uiteindelijk gelukt. Een leuke boekvoorstelling is het resultaat, met dit verhaal inclusief de vele (al dan niet flauwe) woordspelingen, en niet te vergeten de prachtige mootjes tekst zelf. 

Hoe de auteur zo vaak mooie en juiste woorden vindt in al deze cursiefjes. Dankzij geweldig gevonden metaforen zoals kinderen die in een zandbak spelen, kinderlijke niet te weerleggen waarheden, hun vele vragen en hun chef’s kiss uitnodiging voor een ‘weenfeestje’, bedenkingen over vakanties, verkiezingen & vervreemding, racisme, wu wei, de jaarlijkse poëzieweek, sociale media en de sterren bij recensies van niet alleen boeken, maar ook bij allerlei andere dingen. De mootjes verhouden zich tot het hoofdnieuws dat op de voorpagina van de krant komt, en de auteur hoopt dat ze een frisse bijgedachte, wat tegenwicht of zelfs een nieuw perspectief kunnen bieden tegenover alles wat er in de wereld gebeurt.

“Ik ben blij dat ik hem van antistoffen voorzie. Maar nog fijner zou het toch zijn als je pro-stoffen kon meegeven aan je kind. Ik wou dat ik mijn zoon chronisch vatbaar kon maken voor de poëzie die in droefenis trilt.[…] Veel meer dan dat ik mijn zoon wil wapenen, hoop ik dat hij ontwapenend wordt. Veel meer dan sterktes hoop ik dat hij een zwak krijgt. Voor schoonheid, speculoos en troost. En, als het enigszins kan, ook een beetje voor mij.”

Last but not least nog enkele tips: Houd uw post-its in de buurt voor de vele frapperende beschouwingen en dito fraseringen. Tag de auteur op Instagram dat u het boek aanraadt zodat de auteur dit leuk kan vinden, wat u dan weer leuk kunt vinden en er zo een Droste-effect wordt gecreëerd. Pak uw exemplaar van de eerste druk met respect op, en niet door het raampje heen, want het kan beginnen rafelen. Zolang dit exemplaar maar “mine” blijft! Deze bundel is een firmament van sterren en een vol ballenbad waard.  

Titel: Leven in Mootjes
Auteur: Maud Vanhauwaert
Uitgever: Das Mag
Jaar: 2026

Nieuw boek over de geschiedenis van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG)

Artikel op antwerpenleest.be op 3 april 2026

© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

Er zijn gebouwen die geschiedenis uitademen. De inkomhal van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) aan de Nationalestraat in Antwerpen is zo’n plek. Loop er binnen en je stapt een aparte wereld binnen.

In 2026 is het de 120ste verjaardag van het ITG, een gelegenheid om de transformatie van een koloniaal instituut tot een academische hoog aangeschreven onderzoeksinstelling in de kijker te zetten.

Arts en adjunct-diensthoofd van de polikliniek Ludwig Apers beschrijft in het boek “Het Instituut voor Tropische Geneeskunde – Van tropenschool tot wereldinstelling” de geschiedenis van het ITG. Een vlot leesbare en boeiende wandeling door de knap aangelegde tuinen, het iconische art-deco gebouw en het voormalige 17de eeuwse kartuizerklooster in de Sint-Rochusstraat, omgebouwd tot een levendige campus voor vele internationale studenten. Tijdens die wandeling krijg je verhalen van talloze mensen die zich ooit met hart en ziel voor het ITG inzetten of nog steeds doen. Deze verhalen zijn rijkelijk gestoffeerd met foto’s uit het uitgebreide beeldarchief van het instituut.

© Ludwig Apers - Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

Daarnaast gaat het boek over wat lange tijd onuitgesproken bleef, de verwevenheid met het voormalige Belgisch Congo, over de toenmalige zucht naar exploratie en exploitatie van dat grote merengebied. “Zonder de kolonie was er geen instituut geweest,” schrijft Ludwig, “en toch is dat koloniale verhaal nooit beschreven.” Zijn boek is een inhaalbeweging, waarin het huidige ITG een spiegel wordt voorgehouden, en de lezers worden uitgenodigd om mee te kijken. Het heden en verleden van het ITG zijn onvermijdelijk gelinkt aan elkaar.

© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

De School voor Tropische Geneeskunde werd in oktober 1906 opgericht door Leopold II in een villa in Brussel. De kliniek voor Tropenziekten werd ondergebracht in de Villa Coloniale in Watermaal-Bosvoorde. Dit was uit noodzaak, niet uit liefdadigheid. Heel wat kolonialen die naar Congo-Vrijstaat trokken, stierven immers binnen de tien jaar aan onbekende ziektes. Artsen en verpleegkundigen werden opgeleid zodat de uitbuiting verder kon worden gezet. Tegelijk was dit een medisch project en een pr-stunt waarmee Leopold II zijn internationale reputatie probeerde op te poetsen nadat er al heel wat verslagen van zijn vernietigende beleid in Congo waren verschenen.

© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

In het gebouw zijn bepaalde kunstwerken weggehaald en naast de grote muurschilderingen in de monumentale trappenhal, geschilderd door Fernand Allard l’Olivier, zijn er QR-codes aangebracht om de context te schetsen. Hij toonde het exotisme van Afrika en zijn werken waren onderdeel van de destijdse koloniale propaganda. Het zijn kleine ingrepen in een groot gebouw. Het boek gaat ook over de vraag die op vele plaatsen in België en wereldwijd wordt gesteld: wat te doen met erfgoed dat getuigt van deze erg pijnlijke geschiedenis?

© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen


Het boek gaat verder ook over hoe het ITG is ontstaan in die context en verder is geëvolueerd.

Na de onafhankelijkheid van Congo in 1960 belandde het ITG in een existentiële crisis. De bestaansreden van het instituut leek weggevallen. Er werd vervolgens ingezet op ontwikkelingshulp. Artsen, veeartsen en verpleegkundigen uit Afrika, Azië en Latijns-Amerika werden uitgenodigd er te komen studeren.

Nog later kwam de switch naar wederzijdse capaciteitsversterking en academische uitwisseling met partnerinstituten. Studenten van over de hele wereld komen nu aan het ITG cursussen volgen rond gezondheidsbeleid, tuberculose, hiv, moeder- en kindzorg, epidemiologie, biomedische wetenschappen, labotechniek, enz. De cursussen willen echte uitwisseling mogelijk maken door studenten aan te trekken uit zoveel mogelijk verschillende landen.

© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

Er werken ongeveer 500 medewerkers voor het ITG: onderzoekers, labotechnici, onderwijspersoneel, beleidsmedewerkers, administratief en technisch personeel ... 13 referentielaboratoria zijn nationaal en supranationaal erkend, onder andere door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), om een waaier aan parasitologische, bacteriologische en virale aandoeningen vast te stellen, zoals slaapziekte, hiv, of tuberculose.


© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

Lokaal is het ITG vooral gekend voor haar polikliniek, waar het reizigers verwelkomt die vaccins willen vooraleer ze naar verre oorden vertrekken. Sommigen komen met bepaalde symptomen terug na hun vakantie, en zijn doorgestuurd naar het ITG voor een diagnose, gaande van malaria via dengue tot chikungunya.

Peter Piot, die tijdens zijn ITG-carrière ebola in kaart bracht samen met zijn Congolese partners, ging zich in 1979 richten op soa’s. Hij richtte zijn eigen soa-kliniek op, wat initieel begon met een aparte ingang en consultaties na de openingsuren, want het mocht niet te openlijk. Nadat in de jaren 1980 het hiv-virus werd ontdekt, werd deze afdeling sterk uitgebreid. Nu telt de hiv/soa-kliniek zo’n 12.000 patiënten per jaar. Hiv kan inmiddels dankzij medicatie onder controle gehouden worden, maar personen met hiv worden nog steeds levenslang opgevolgd. Het aantal nieuwe hiv-infecties is echter niet noemenswaardig afgenomen en, integendeel, weer in stijgende lijn. Hiv/aids blijft een van de belangrijkste onderzoekslijnen van het ITG.

Piot groeide uit tot wereldvermaard expert op het vlak van hiv/aids, was o.a. voormalig directeur van het UNAIDS-programma van de Verenigde Naties, en directeur van de Britse tegenhanger van het ITG, de London School of Hygiene & Tropical Medicine. In 1995 kreeg hij de Belgische adellijke titel van baron toegekend.
In 2025 kreeg de vorige directeur van het ITG, Lut Lynen, als dank voor haar vele maatschappelijke verdiensten eveneens de titel van barones toegekend.

Verschillende generaties ITG-alumni uit alle continenten zetten zich wereldwijd in voor het uitroeien van verwaarloosde tropische ziekten en het bevorderen van gezondheid wereldwijd. Het ITG heeft gedurende al die jaren ontelbare samenwerkingsverbanden met universiteiten en onderzoeksinstellingen opgebouwd om volksgezondheid wereldwijd te versterken, academisch te excelleren en maatschappelijk relevant te blijven.


© Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen

Over al deze mensen en nog veel meer lees je in dit boek “Het Instituut voor Tropische Geneeskunde – Van tropenschool tot wereldinstelling”. Je krijgt een inkijk in wat er allemaal achter de dikke muren van dit 120 jaar oude gebouw gebeurd is, en wat er vandaag allemaal gebeurt. In dit jubileumjaar komen er nog activiteiten, zoals een Opendeurdag in mei en in het laatste kwartaal van 2026 een grote expo over 50 jaar ebola-onderzoek.

Het boek werd op 17/3/2026 voorgesteld voor een volle aula met collega’s, ex-collega’s en vrienden van het ITG. Als startpunt was er een paneldiscussie met voormalig directeur Lut Lynen, communicatieverantwoordelijke en mede-auteur van Nico Van Aerde, politicologe en auteur Nadia Nsayi, en vanuit Erfgoed Sint-Andries Gabriëlle Guldix.

Het boek is ook beschikbaar in het Engels. 

__________________________________________________________________________

Ludwig Apers studeerde af als arts aan de Universiteit Gent en specialiseerde zich in tropische geneeskunde aan het ITG. Hij werkte meerdere jaren als arts in Zimbabwe en behaalde een master in de volksgezondheid. Sinds 2002 is hij verbonden aan het ITG, waar hij zich toelegt op hiv/soa-zorg en lesgeeft in postgraduaatopleidingen. In 2008 promoveerde hij tot doctor. Naast zijn wetenschappelijk werk, met tal van publicaties op zijn naam, schrijft hij ook fictie en non-fictie.*

*Website Standaard Uitgeverij

Drijven - Myrthe van Velden & Lander Severins

Een pakkend en humoristisch verhaal in boekvorm net als in hun theatershows 

Soms spreiden artiesten hun gave van het woord over verschillende genres heen. Myrthe van Velden en Lander Severins zijn zo een duo. Al op jonge leeftijd mochten ze al proeven van het succes met maar liefst drie cabaretshows die een massa volk naar het theater hebben gelokt en hun nominatie in 2021 voor de Neerlands Hoop Cabaretprijzen.

Ze begonnen in huiskamers met hun eersteling “Lijmen”, die o.a. werd bezocht door een collega en mij op zijn beurt aanraadde om hen in het theater te gaan bezig zien. Lijmen was al uitgespeeld, maar na zelf van hun twee daaropvolgende shows “Broeden” en “Kroost” te hebben genoten, las ik nog niet zo lang geleden dit boek dat ze samen schreven over hun liefdesrelatie die ze hadden opgebouwd, sinds ze elkaar aan een theateracademie in het Nederlandse ‘s Hertogenbosch hadden leren kennen maar die na een aantal jaar ook was stuk gelopen. Zo eerlijk en kwetsbaar analyseren zowel Myrthe als Lander in dit boek heel publiekelijk wat hen bij elkaar bracht, maar ook wat hen daarna uit elkaar dreef in hun debuutroman.

Het is het relaas van een koppel dat halsoverkop verliefd werd op elkaar tijdens hun theaterstudies en beiden uit alle macht pogingen deden om hun relatie zo lang mogelijk te laten werken. De angst om de ander pijn te zullen doen en alleen verder te gaan is heel reëel en pakkend gebracht. Net als in hun shows wisselen ontroering en humoristische beschouwingen over het leven van alle dag elkaar af, van beide zijden. Bovendien moet het een kunst op zich zijn om zowel theatershows als zeker een roman die zo meeslepend is, met twee te kunnen schrijven. Het verder doen met elkaar als theaterduo terwijl ze als liefdesduo uit elkaar zijn, lukt hen wonderwel ondanks alle moeilijkheden die ze daarbij ondervinden, en daarvan vind je de neerslag terug in dit boek.

Het boek is doorspekt met knap gevonden beelden en zinnen die doorheen heel het boek geweven zijn en waardoor het vlot leest. Eigenwijs, een tikje koppig, het telkens opnieuw proberen, de angsten en twijfels die bij beiden de kop opsteken, navigerend in de liefde en het leven; je leert deze twee theatermakers beter kennen bij het lezen van dit herkenbare en eerlijke verhaal. Het is filmisch, of waarschijnlijk eerder in theaterscènes, geschreven. Denk daarnaast ook aan de prachtige Nederlandstalige liedjes die ze samen brengen, en dan hoop ik alvast dat ze samen nog lang verder zullen doen. En indien niet in boekvorm, dan toch zeker en vast in het theater! 

Titel: Drijven
Auteurs: Myrthe van Velden, Lander Severins

Uitgever: Vrijdag
Jaar: 2022

Achter de donkere wouden - Aleksandr Skorobogatov

Dit hartbrekende boek had nooit geschreven of gelezen mogen worden.

Vorig jaar was ik op de voorstelling van dit boek en ondertussen heb ik het ook al een tijd geleden gelezen. De Witrussisch-Russische auteur Aleksandr Skorobogatov woont in Antwerpen en werkt al meer dan dertig jaar in België.

Zijn debuutroman Sergeant Bertrand bereikte wereldwijd miljoenen lezers, een aantal dat Belgische auteurs kan doen duizelen. In 2015 verscheen het ontzettend mooie Portret van een onbekend meisje , in 2017 het als in een roes geschreven Cocaïne en in 2020 het absurde hilarische boek De wasbeer. In 2024 ontving hij de Arkprijs van het Vrije Woord voor het publiekelijk aan de kaak stellen van het regime van de Russische president Poetin en diens voortdurende oorlog die Rusland voert in Oekraïne.

Nu is er weer een bijzonder boek, over het verlies van het meest dierbare voor deze auteur: zijn 15-jarige zoon Vladimir op een fatale nacht in Rusland in 2002. Dat Rusland had Skorobogatov verlaten nadat hij van de moeder van zijn zoon gescheiden was en naar Antwerpen was getrokken toen Vladimir 5 jaar oud was.

Vadimir is om het leven gekomen in één fatale nacht toen een groepje “hooligans” in opdracht van een Russisch-orthodoxe “priester” op zoek ging naar satanisten, volgens hem jongens van 13-14-15 jaar die samen optrekken en plezier hebben wat niet zou stroken met de strenge Russisch-orthodoxe kerk. Zonder enige reden zijn jongens door deze “sekte” ontvoerd, gefolterd en vermoord, en dit werd ook het lot van Vladimir. 

Skorobogatov probeert de daders van de moord op zijn zoon te begrijpen. De moordenaars kregen uiteindelijk 20 jaar gevangenisstraf, maar de priester in kwestie werd nooit bestraft wegens gebrek aan bewijslast. Vladimir werd het slachtoffer omdat hij samen met een vriend van hem werd aangevallen, die toen hij met een fles werd aangevallen en zijn evenwicht had verloren, sneller samen met de rest van de vriendengroep het donkere bos wist in te vluchten. Vladimir bleef staan, en Sacha blijft zich in zijn boek afvragen waarom en waarom.

Skorobogatov ging gebukt onder een schuldgevoel na dit verlies omdat hij zo lang geen contact meer had gehad met zijn zoon en hij er niet was om zijn zoon te redden van dit vreselijke lot. Het heeft 20 jaar geduurd vooraleer hij dit boek kon schrijven. In het besef de geliefde zoon niet meer tot leven te kunnen wekken, doet Aleksandr net dit voor zijn lezers door de brieven die hij met hem uitwisselt te delen, en hem zo ook terug dichter bij hem zelf te brengen.

Het deed de auteur op een of andere manier deugd, om zijn zoon terug bij hem te hebben en dat hij in een boek blijft verder leven. De ontstellende woorden die naar het hoe en het waarom zoeken, de gruwel beschrijven en tegelijkertijd dit ontzettende verlies en alle daarbij opduikende gevoelens op zulk een prachtige wijze uiten, blijft lang nazinderen bij iedereen die dit al las.

De opdracht van het boek luidt “Voor elk kind dat ons ontnomen is”. Als je daar even bij stilstaat in deze tijden…

Gelezen oktober-november 2025

Titel: Achter de donkere wouden
Auteur en vertaler: Aleksandr Skorobogatov

Uitgever: De Geus
Jaar: 2025

Ik zal je schrijven - Nele Baplu

Wat een leesbeleving! Deze novelle verdient "onversneden leestijd".

Nele Baplu, een schrijfster die zich nog steeds niet tot een uitgeverij heeft bekeerd, overtuigt opnieuw heel wat lezers, boekbloggers en boekhandelaars.  Met haar nieuwste novelle Ik zal je schrijven is ze opnieuw vrijgevig en overtuigt ze menige harten om haar te lezen en pennen om haar unieke stijl zo goed als mogelijk te kunnen beschrijven.

Niet alleen raakt haar stijl me opnieuw midscheeps, ook de oorlogscontext als oorzaak van twee van elkaar gescheiden geliefden, met name Miriam en Adam, schept weer een nieuw origineel perspectief voor dit korte brievenverhaal. Een universeel verhaal dat me doet stil staan bij de dag van vandaag, en hoeveel koppels en familieleden in onmenselijke omstandigheden in zo vele landen ver van elkaar moeten zien te (over)leven. Ze schrijven brieven naar elkaar waarvan je zou willen dat de ander ze toe krijgt, maar helaas is er geen postduif in de buurt die hen daarmee kan helpen.

Haar nostalgische poëtische zinnen en prachtige taal golven over de pagina's heen en zijn bijna stuk voor stuk om in te kaderen. Het is bijna ongeloofwaardig dat twee gewone mensen met elkaar zo mooi zouden communiceren, in mijn echte wereld toch. Dat is dan ook mijn enige kleine minpuntje van – in feite complimenteuze – kritiek. Niet dat je het niet zou willen, de liefde van de jonge mensen voor elkaar klinkt onversneden en passievol doorheen het hele boek. Het is moeilijk kiezen welke zinnen het meeste beklijven. Het is ook haar zwaarste en ontroerendste verhaal tot nu toe wat mij betreft.

Nele weet naar mijn mening al lang hoe ze in een spaarzame taal een prachtig verhaal kan neerzetten, met inbegrip van de fameuze witruimte die ze erbij creëert. Ze verdient volgens mij ook “onversneden leestijd”, die niet door eender welke stressfactor bij haar lezers beïnvloed wordt. Dat is eveneens een gevoel dat bij mij is opgekomen de laatste dagen.

Titel: Ik zal je schrijven
Auteur: Nele Baplu

Uitgever: Eigen beheer
Jaar: 2025

Na de Groote avond. Kan empathie de wereld redden? - Testament - Ludo Abicht

Tijd nemen en even stil blijven staan

 

In verwarrende en steeds maar veranderende tijden doet het goed om boeken of essays te lezen waar je wat langer bij stil kan staan, én waarvan je veronderstelt dat de auteur er ook wat langer bij stil zal hebben gestaan om ze te schrijven. Zo verscheen eind 2024 “Na de groote avond: Kan empathie de wereld redden?” van Ludo Abicht, die Klassieke Filologie, Filosofie en Duitse Literatuur heeft gestudeerd, en professor is geweest aan o.a. de Universiteit Antwerpen, de Ugent, en enkele Amerikaanse universiteiten. Ik las van hem reeds een aantal boeken over het jodendom, het steeds opflakkerende en nu brandende thema Israël-Palestina, en kreeg ook ooit eens een vak van hem. 

In dit testament gaat hij op zoek  naar een antwoord op de vraag, wat na de ineenstorting van de socialistische wereld. De term “De groote avond” gaat terug op de periode na een revolte of de omverwerping van een regime. Dan komt er een emotionele ontlading en wordt er een – in zijn aangehaalde gevallen links – autoritair regime geïnstalleerd waarin (zelf)kritiek geen kans heeft.   

In het najaar van 2024 was er al minder hoop, en nu nog een pak minder met het ene onheilsbericht na het andere en de verschillende oproepen waarin meer en meer de oorlogstrom wordt geroerd.  

Abicht vindt hoop in de Afrikaanse Ubuntu-filosofie, bij de Maya-levensfilosofie, en de microfinanciering die in Afrika en Centraal-Amerika vooral vrouwen in armere gemeenschappen in de ‘driver’s seat’ zette. 

Ludo Abicht combineert zijn idealen met een empathische houding voor de menselijke natuur en tekortkomingen, en baseert zich niet alleen op zijn analytisch met veel academische kennis geschraagd vermogen. Abicht mag dan van de linkse kant zijn, hij is ook een zachte anarchist. Hij is idealistisch vanuit een oprecht ethisch en sociaal engagement maar doet aan zelfkritiek en brengt - vooral bij de linkse beweging - ideeën aan om dit ook te doen. Hij laat je op een niet vrijblijvende manier verschillende kanten van zijn verhaal zien in dit testament en appelleert aan de lezer. 

De éminence grise die Abicht is, hield op 87-jarige leeftijd in dec 2023 zijn afscheidscollege op de UA, en is altijd populair gebleven bij zijn vele (ex-)studenten en collega’s door zijn enorme toewijding. 

Titel: Na de Groote avond. Kan empathie de wereld redden?

Auteur: Ludo Abicht

Uitgever: Ertsberg

Jaar: 2024

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Alleen de warme dagen waren echt - Rob van Essen

Herkenbare en luchtige poëzie, mét tips om in Brussel rond te wandelen 

De prijzen winnende en sinds een paar jaar voor mij bekender geworden Nederlandse auteur (en literatuurcriticus) Rob van Essen debuteerde in 2023 met deze gedichtenbundel. In voetbaltermen werd hij recentelijk "overgekocht" door Das Mag van Atlas Contact. Tot spijt van wie 't benijdt... 

Deze bundel las ik nu pas. Volgens de ene recensent deed hij dat blijkbaar al wat beter dan volgens de andere.

En volgens mij deed hij dit erg goed. Een eigen originele stijl, de meestal herkenbare dagelijkse beelden, absurde scènes, vaak grappig, en bijna altijd een hoek eraf, een standpunt dat wordt omgedraaid... De bundel leest vlot en blijft eerder luchtig. Een tweede lezing moet nog gebeuren.

Poëzie hoeft niet altijd serieus te zijn voor mij: als ik een gedicht goed vind, is dat omdat het iets met me doet. En als het lachen je vergaat door de wereld van buitenaf, mag je dat ook in poëzie of bv. slam poetry vinden, toch? (Wat relativeren heeft nog niemand kwaad gedaan af en toe.)

Het is ook tof om er namen van plaatsen uit het Brusselse tegen te komen, het Dudenpark bijvoorbeeld. Dat lijkt me nog wel een plek om eens rond te wandelen als er weer warmere dagen aankomen. Dan zou ik er graag die Boom der Wijzen vinden.

Op een winterdag in het Dudenpark

–

onder de Boom der Wijzen maakte ik een foto van L.

een passant vroeg of ik wist wat voor boom het was

–

nee, zei ik

–

het is de Boom der Wijzen, zei de passant

–

ach, zei ik, eigenlijk had ik dus zo moeten beginnen:

–

onder een boom waarvan ik de naam niet wist

maakte ik een foto van L.

–

ja, zei de passant, dat was inderdaad beter geweest

daarna liep hij door

–

voor de zekerheid maakte ik nog een foto van L.

nu wel degelijk onder de Boom der Wijzen

Titel: Alleen de warme dagen waren echt

Auteur: Rob van Essen

Uitgever: Atlas Contact

Jaar: 2023

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Sneeuw, hond, voet - Claudio Morandini

Een parel van een novelle over de fragiliteit en het grimmige van het leven

Deze novelle is zoals de definitie het wil kort, maar ook aangrijpend. We maken kennis met een zwervende oude man die wantrouwig is tegenover alles en iedereen en alle andere mensen wil vermijden. Hij wandelt door zijn 'eigen vallei' en raakt tijdens de winter ingesneeuwd samen met een hond die is komen opdagen om hem gezelschap te houden. Ze ruziën over het beschikbare brood en de wijn, omdat hun voorraden maar ook hun woorden uitgeput raken.

Er zitten tragische zowel als grappige, lichte scènes in als de man de hond aan het bedreigen is of tegen hem moppert en zeurt, maar hem toch binnen neemt in zijn armoedige onderkomen als de winter inzet.

De lente brengt een grimmige ontdekking: een mannenvoet steekt uit de smeltende sneeuw. Van wie is het? De greep op de realiteit van de dwalende oude man, die tekenen van dementie begint te vertonen, wankelt en verslechtert.

Adelmo Farandola, zoals de man heet, maakt steeds meer zijn levenslijn los en kruipt onder je huid of bezorgt je kippenvel.

"Honger, Kou en Slaap zaten tegenover hem, gehuld in donkere vodden. Ze hadden normale gzichten, keken vermoeid. Ze waren door hun argumenten heen en zaten elkaar stiekem aan te kijken, duidelijk niet op hun gemakt. 'Willen jullie weg?' lachte Adelmo Farandola in zijn koorts. 'Nee toch, blijf nog even, jullie houden me gezelschap! Niet weggaan, anders word ik kwaad. Zo zit ik nu eenmaal in elkaar!'"

Dit is een bekroonde novelle uit Italië die al in verschillende talen werd vertaald. Erg mooi maar met een ietwat verwarrend einde dat net als bij die Fransman die over de dreiging van besneeuwd gebergte schrijft, Jean-Baptiste Andrea, op de grens tussen leven en dood wordt beleefd. Het land exporteert dus niet alleen haar zonnige 'dolce vita' maar ook dit soort prachtig geschreven boeken.

De vertaling is onopvallend neutraal waardoor ze waarschijnlijk net heel goed geschreven is door Hilda Schraa en Manon Smits. 

Titel: Sneeuw, hond, voet 

Auteur: Claudio Morandini

Vertalers: Hilda Schraa, Manon Smits

Uitgever: Koppernik

Jaar: 2022

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Ik heb een afgehakte hand voor je meegenomen - teksten en kanttekeningen - Ghayath Almadhoun

Een waardevolle en ongemakkelijke dichtbundel

Oorlogsverslagen in poëtische vorm. Soms liefdespoëzie geschreven in oorlogsmetaforen. Wat oorlog in een mens achterlaat, weet de Zweeds-Syrisch-Palestijnse dichter, en die zijn tijd verdeeld tussen Stockholm en Berlijn, Ghayath Almadhoun, in deze bundel in woorden te vatten. 

Harde beelden. Over zijn dubbelzinnige houding met de Europese koloniserende machten ook. Zijn onbehagen tegenover het koude Zweden. Niet vanzelfsprekend. Wel prachtig, ontroerend en fascinerend.

Hoe veel mensen in de wereld leven er wel niet met zulke zwarte gaten in hun lijf? Eigenlijk is dit poëzie die in deze tijden (in scholen?) gelezen zou moeten worden om zodoende bij meer mensen empathie te kweken voor de vele oorlogsvluchtelingen, meestal van oorlogen die al jarenlang, veel te lang ook, aanslepen.

Dit is een waardevolle én ook ongemakkelijke dichtbundel. Twee andere dichtbundels van Ghayath Almadhoun las ik eerder al, waaronder één die hij samenstelde samen met de Nederlandse dichteres Anne Vegter. Enkele jaren geleden zag en hoorde ik hem bezig tijdens een lezing in bibliotheek Permeke in Antwerpen. Almadhoun raakt zijn lezers, en laat me ademloos en met een zwart gat in mijn borstkas achter. Hij wil mensen choqueren over wat hij als Palestijnse vluchteling in Syrië en dan in Zweden heeft gevoeld en meegemaakt. Deze dichter vindt de woorden om de beelden in zijn hoofd over te brengen op een wonderlijke en ontroerende wijze en heeft sinds die avond altijd mijn fascinatie weggedragen. 

Titel: Ik heb een afgehakte hand voor je meegenomen - teksten en kanttekeningen 

Auteur: Ghayath Almadhoun

Vertaler: Djûke Poppinga

Uitgever: Jurgen Maas

Jaar: 2024

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Goleman - Peter Holvoet-Hanssen

Avontuurlijk, indrukwekkend, overweldigend

Neem het live-aspect van de optredens van Peter Holvoet-Hanssen weg, toch zeker de helft van het totale plaatje en je blijft nog steeds achter met reuzesterke gedichten. Goleman is het verslag van de finale van de laatste reus, de vernietigende Goleman. Hij wordt sterfelijk, kruipt in de huid van zijn grootste rivaal, de mens, en wordt weer geboren als onhandige dichter in een doodlopende straat ergens in Antwerpen. Ha! Verrassing! :-)
De laatst verschenen bundels van de niet-zo-fictieve dichter zijn "Gedichten voor de kleine reus", "Blauwboek", "De wolkendragers" en "Libretto".

In deze finale komt al zijn poëzie weer samen, die clasht als nooit tevoren en wederom nieuwe werelden creëert. Adjectieven genoeg te vinden voor deze inventieve dichter, laat mij het misschien summier houden op avontuurlijk, indrukwekkend, overweldigend.

Van verrassingen en veel lees- en luisterplezier gesproken. Zo vele referenties waarin je kunt verdwalen en bijdragen van o.a. de familieleden Noëlla Elpers & Anna Roza Holvoet ('Het Kapersnest'), Don Fabulist en Vrijhaven.
Koop deze bundel, en ga naar de voorstelling Goleman als die in uw buurt komt: u zult het zich met de extra geluidslaag die wordt voorzien door de geweldige Mauro Pawlovski en Leen Diependaele niet beklagen.

"Spiegel je tot je lust
zich in de spiegel kust
zodat je je bewust
wordt van de vonk
van al wat je kunt zijn,
tussen de spiegelschijn
weerkaatst tot je verdwijnt
in spiegellonk.

Niets blijft hier ooit gelijk.
Wat is dat beeld? Het strijkt
aan je voorbij, het lijkt
niet eens gezien.
Niets heeft op zich belang,
het gaat slechts om de gang
van slinken, duurt zolang
het zich aandient."

Uit: 'Zang van de schermsirenes' van Han van der Vegt. 
Zie: www.hanvandervegt.com

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Het nodige breken - Sara Eelen

Een poëziebundel die recht naar het hart gaat

Dit is een bundel met gedichten die erg tot me spreken op dit moment. Over de tijd die onontkoombaar is, en hoe we ons daarin bewegen, hoe we met die tijd omgaan, we er ons toe verhouden. Een geweldige bundel die me emotioneel direct raakt, zonder elke zin te willen/moeten begrijpen. 

Sanseveria

Je ligt opgerold in een eenpersoonsbed.

In de hoek van de kamer

staat een sanseveria die je hebt uitgekozen

omdat je ervan weg kan gaan.

Sinds enkele dagen trekt de plant meer zuurstof uit de ruimte dan jij.

Niet omdat je weg bent

maar omdat je jezelf zo op het bed hebt gerold

waardoor de lucht zich als een laken over je heen legt.

Niemand ziet de zwermen op je neerdalen.

Niemand legt zijn hand op je dij als een pleister.

We vormen rijen

waarlangs je verdriet geen uitweg ziet.

We trekken de lamellen open

in een barcode die je ogen niet willen scannen.

Je lijkt een kleurplaat beklad door een rusteloos kind.

Alles buiten de lijntjes behalve je lach.

De laatste zinnen van Genesis:

[...]

Het leven rolt zich uit als een zachte deken

maar op het einde toont het hoe het al die tijd

iets hard en doods bewaarde binnenin.

Titel: Het nodige breken

Auteur: Sara Eelen

Uitgever: Uitgeverij Vrijdag

Jaar: 2022

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Jij bent mijn vingers - Nele Baplu

Onbeantwoorde verlangens in suggestieve en poëtische taal

Nele Baplu schreef opnieuw een mooie literaire novelle die me enorm raakte. Het verhaal gaat over Ruth, een celliste, die is gaan samenwonen met haar vriend Lander. Lander moet concurreren met haar muziek en haar docente Hannah, die enorm belangrijk is voor haar, wat het niet gemakkelijk maakt voor hem.

Hannah drijft Ruth tot het uiterste en tot het onder de ogen komen van haar verleden. Zo maakt ze van Ruth een nog betere celliste.
Naarmate de tijd vordert, wordt het verhaal herhaald in de volgende generatie.

De titel is uiterst goed gekozen, en de novelle raakt voluit gevoelige snaren. Nele schrijft poëtisch en suggestief, en laat ook stiltes spreken. Het verhaal gaat over onbeantwoorde verlangens en maakt me nieuwsgierig tot het einde. Hoe kan je in zo'n mooie taal schrijven?
Hoe meer ik lees, hoe meer ik me soms afvraag hoe auteurs hun woorden bij elkaar brengen en ervan overtuigd blijven, want bij mij knaagt de twijfel soms harder en harder als ik iets probeer op te schrijven.

Ik las dit korte verhaal op m'n smartphone omdat ik het zo dichtbij had, maar het daardoor misschien toch iets van z'n magie verloor. Een e-reader is op dat vlak toch nog aangenamer.

Titel: Jij bent mijn vingers
Auteur: Nele Baplu

Uitgever: Eigen beheer

Jaar uitgave: 2022

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

(N)IETS - Gaea Schoeters, Gerda Dendooven

Suggestief en diepzinnig prenten- en audioboek

Doordrongen worden van een zinderende, meeslepende en ethische vragen stellende spannende roman met een plot om u tegen te zeggen. En een tijd later je laten nadenken met een muzikaal en geïllustreerd filosofisch verhaal voor kinderen tussen 8 en 99 jaar oud door dezelfde auteur: Gaea Schoeters (auteur, journalist, librettist en scenarist) slaagt in deze opzet. Eerst met het spannende TROFEE, dat zeer goede recensies kreeg. Samen met illustratrice Gerda Dendooven enerzijds en componiste Annelies van Parys en het Goeyvaerts String Trio anderzijds bracht ze in 2021 ook het prenten- en audioboek (N)IETS uit bij De Eenhoorn. Het is goed om het kind in jezelf te blijven ontdekken om van al dit moois te kunnen genieten, ook al gebeurt dit per uitzondering.

Gaea Schoeters kwam met de tekst, een dialoog tussen een hond en een kat over het verschil tussen iets en niets. Het is een heus filosofisch woordenspel dat zich tussen die twee ontspint en waarover zich dan verschillende gedachten kunnen ontvouwen.

“Vertel eens iets? vraagt de hond.
Er komt niets, zegt de kat.
Echt niets.
Er valt een stilte. Ze valt zoals alleen stiltes kunnen vallen. Zonder geluid.
Maar dan komen de eerste gedachten. Samen gaan ze op zoek naar niets.”

De hond is een voorstander van aan niets te denken. Maar de kat lukt daar niet in. De hond probeert het wel, maar slaagt er toch ook niet helemaal in ook al wil hij dat niet helemaal toegeven. Samen beginnen ze een denkexperiment dat samen met kinderen zeer goed uitgevoerd zou kunnen worden. Hun dialogen zijn en klinken vlotjes en gemakkelijk te volgen. Schoeters sprak zelf het audioboek op muziek in dat via de scancode vooraan in het boek te vinden is.

Die moderne muziek is gemaakt door componiste Annelies van Parys en het Goeyvaerts String Trio. Die klinkt wat schurend en overweldigend, maar overtuigend genoeg als soundscape bij het boek, inclusief de stiltes die vallen als de viool, altviool en cello zwijgen om wat lucht te geven tussendoor.

De kat en de hond kregen van Gerda Dendooven veelzeggende gezichtsexpressies mee. Het is niet moeilijk om hun gevoelens af te lezen. De kleurplaten en de stijl zijn gewild van kunstenaar Mark Rothko geleend, die bij naam genoemd wordt in het prentenboek. Haar tekeningen zijn echter niet abstract, maar levendig en speels. De dieren gaan samen op pad, spelen, jagen of rusten samen.

Zowel met kinderen als voor jezelf kan je aan de slag met thema’s die aan bod komen als leren denken aan (n)iets, of je (n)iets kan verwachten dan wel beter opwachten, of je achterom dan wel vooruit moet kijken, wat angst met je doet, of je al dan niet houvast nodig hebt, kortom hoe je in het leven kan staan. Het positieve en het negatieve, yin en yang. En hoe deze elkaar aanvullen. Zoals een hond en een kat. Of een kat en een hond. En met het artistieke kan je ook aan de slag, vanwege Mark Rothko dus, hoe deze grote schilderijen creëerde met kleurvlakken, alsof je er doorheen kon lopen. Wat die kat en die hond samen ook doen. Teken- en taalles ineen dus. Of gewoon een mooi suggestief en diepzinnig prenten- en audioboek voor in je boekenkast. Dat vooral. 

Titel: (N)IETS
Auteur: Gaea Schoeters, 

Illustrator: Gerda Dendooven 

Muziek: Annelies van Parys, Goeyvaerts String Trio 

Uitgever: De Eenhoorn

Jaar uitgave: 2021

--- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Your reaction will become visible after I will have approved it. Votre réaction devient visible après que je l'aurai approuvée.

Between the world and me - Ta-Nehisi Coates

Pijnlijke literaire brief die diepe kloof en onversneden racisme in de VS aanklaagt

Dit boek is een lange brief naar de vijftienjarige zoon van deze Amerikaanse journalist en schrijver. Ta-Nehisi Coates maakt pijnlijk duidelijk hoezeer racisme in de Amerikaanse cultuur zit verankerd en hoe gewelddadige uitspattingen geen toevallige incidenten zijn, maar voortkomen uit scheve machtsverhoudingen en diepgewortelde maatschappelijke visies. De tekst geeft een rauw beeld weer van de diepe kloof en het onversneden racisme in de VS. Volgens de auteur is racisme vooral de fysieke dreiging tegen de 'black bodies' , of het nu over de blanke overheersing, de slavernij of het politiegeweld gaat, enz. Coates beschrijft hoe hij opgroeide in de ruwe, armoedige zwarte wijken die bestaan over de hele VS. Coates heeft veel meegemaakt: hij groeide op met Malcolm X, de Freedom Riders, Jim Crow, enz. Hij ging naar de befaamde private Howard University, een historisch zwart onderzoeksinstituut in Washington DC, waar veel bekende zwarte activisten studeerden en zich onder gelijken konden ontplooien, dat al kort na de Amerikaanse Burgeroorlog werd opgericht.

De referenties naar de Amerikaanse politiek razen de lezer in een snel ritme voorbij. Je kan daar meer over opzoeken, maar je ook mee laten nemen in het leven van Coates, doorspekt van zijn woede en frustraties over onrecht en de moorden op onschuldige zwarte lichamen. De politiemoord op Prince Carmen Jones Jr. in 2000, een vriend en studiegenoot van Coates, vanwege een identiteitsverwisseling, is de auteur blijven achtervolgen. Hij neemt de lezer en zijn zoon mee in zijn jeugd, en hoe hij opgegroeid is. Zijn analyse vanuit een historisch perspectief valt rauw op je, ook al is het de niet te ontkennen waarheid. Niet moeilijk dat dit als een erg belangrijk werk wordt beschouwd van de twintigste eeuw in de Amerikaanse pers! De auteur verdiept zich in dit boek in verschillende vragen die hij voor zijn zoon tracht te antwoorden op een voortreffelijke erudiete wijze.

“This is your country, this is your world, this is your body, and you must find some way to live within the all of it.”

“But race is the child of racism, not the father. And the process of naming “the people” has never been a matter of genealogy and physiognomy so much as one of hierarchy. Difference in hue and hair is old. But the belief in the preeminence of hue and hair, the notion that these factors can correctly organize a society and that they signify deeper attributes, which are indelible—this is the new idea at the heart of these new people who have been brought up hopelessly, tragically, deceitfully, to believe that they are white.”

Titel: Between the world and me
Auteur: Ta-Nehisi Coates

Uitgever: Spiegel & Grau
Jaar uitgave: 2015 

----- Je reactie wordt pas zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. 

Le mystère Henri Pick (Het geheime leven van Henri Pick) - David Foenkinos

Een geestig en gevat boek met vaart en verrassende plotwendingen

Meerdere boeken van een zelfde auteur niet lang van elkaar lezen geeft je de gelegenheid om je een breder beeld te vormen van zijn of haar werk. Echt aan te raden! ‘Henri Pick’ is het vijfde boek van David Foenkinos dat ik nu gelezen heb. 

Lire plusieurs livres d’un.e même écrivain.e l’un après l’autre te donne l’opportunité de se créer un image plus profond de son travail. C’est vraiment un bon avis ! Le mystère Henri Pick est le cinquième et jusqu’à maintenant le dernier roman dans cette série lue de Foenkinos.

Het dorpje Crozon in de Finistère-streek in Bretagne, is ook wel gekend als ‘le bout du monde’, het einde van de wereld. Daar is de oude bibliothecaris, Jean-Pierre Gourvec, begonnen met een kleine bibliotheek ín de plaatselijke bibliotheek voor manuscripten die - en liefst veelvuldig - werden afgewezen door uitgevers. Zijn door hemzelf aangenomen assistente zet de bibliotheek verder na zijn dood. Een redactrice van uitgeverij Grosset gaat na er over te hebben gehoord,samen met haar schrijvende vriend langs als ze dit dorp waar ze is opgegroeid en haar ouders bezoekt. Samen vinden ze er tussen de vele afgewezen exemplaren één dat volgens hen een meesterwerk is. De naam die op de eerste pagina is gekrabbeld, is die van Henri Pick, een overleden dorpsgenoot. Zijn vrouw Madeleine blijkt nog te leven. De redactrice ziet het potentieel, promoot het bij haar collega’s en mag het na een contract met de weduwe uitgeven. Het boek groeit onverwacht uit tot een bestseller in Frankrijk en wordt zelfs tot in het buitenland toe vertaald.

Door de status van het boek komen levens en relaties van de Pick-nabestaanden onder druk te staan, krijgen deze personages nieuwe inzichten of nemen hun levens een andere wending.

A cause du statut du livre, les vies et les relations des descendants de Henri Pick sont mises sous pression, certains personnages se font des nouvelles réflexions ou leurs vies prennent une autre tournure. 

Weduwe Madeleine blijft nog het meest zichzelf. Ze is blij dat er een stukje verder leeft van haar man en zijn boek vele anderen plezier brengt. Met het geld dat dit succes oplevert, is ze veel minder bezig.

Dan is er de inkijk in de Franse boekenwereld en hoe het er aan toe gaat in de schrijvers- en uitgeverswereld als er zo’n succesboek met bijhorende hype verschijnt. De aanloop naar, de hype zelf, de verspreiding en de verkoop van het boek en de effecten lange tijd erna nog leveren heel wat leuke en boeiende beschrijvingen op. 

De reacties in de pers, en het uitspitten van de achtergrond van de onbekende en overleden schrijver Henri Pick nemen ook heel wat bladzijden in. Zo gaat er een kritische ex-journalist die zijn beste tijd gehad heeft, op zoek om te zien of er niets anders aan de hand is, want hij gelooft het verhaal dat de uitgeverij bij het boek heeft gegeven, niet al te erg. Hij gaat zich mengen in het dorpsleven van Crozon met alle gevolgen van dien. Dit personage heeft wel wat spektakelwaarde, toch wordt hij niet helemaal afgeschilderd als schandaaljournalist maar eerder als een gewone mens die door zijn vroegere ontslag weliswaar enkele onhebbelijkheden, zoals wat na-ijver en jaloezie heeft gekweekt, en niet zo’n vriendelijke mens meer is, omdat hij zijn leuke wereldje vroeger dan voorzien gedag heeft moeten zeggen.

Het boek is erg geestig, weliswaar minder gevoelig dan andere boeken van Foenkinos. Er zijn gevatte dialogen, en verrassende plotwendingen. Het grote geheim van Henri Pick wordt ontsluierd in de epiloog. De vele literaire referenties kunnen hopelijk veel lezers doen genieten. De vaart zit er zeker in!

Leestip: Feel good van Thomas Gunzig, een satire op de literaire (Franstalige) wereld, is wat gelijkaardig, echter niet vertaald naar het Nederlands.

Ce livre est très rigolo, certes moins sensible que des autres titres de Foenkinos (p.ex. Souvenirs, Charlotte). Les dialogues sont plein d’esprit, et il y a des rebondissements surprenants. Le grand secret d’Henri Pick est révélé dans l’épilogue. Tant de références littéraires peuvent aussi êtres admirées par les lecteurs. Le mystère Henri Pick offre une très bonne dynamique à savourer !

Suggestion à lire : Le livre Feel good de Thomas Gunzig est semblable à ce livre et aussi une satire pointue sur le monde littéraire (francophone).

Boek gelezen in het Frans. 

Het gezamenlijke artikel over onze ervaringen met het werk van David Foenkinos van Wil, Ine, Tea en mezelf is hier te lezen.  

Titel: Le mystère Henri Pick
Auteur: David Foenkinos
Uitgever: Gallimard
Jaar uitgave: 2016

--- Je reactie wordt zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Als jij anoniem een reactie achterlaat, wil ik je vragen met je voornaam af te sluiten zodat ik toch een idee heb van wie jij bent! Alvast bedankt.

Kopieer deze link in je browser als je mijn blog wil volgen via follow.it: https://follow.it/villanathalieoverlezen

La délicatesse - David Foenkinos

Het hart als fort dat terug moet overwonnen worden

In deze roman heeft het hoofdpersonage dezelfde naam als ikzelf: Nathalie. Een vrij gewone Franse naam ook. Toch voelt dat altijd even vreemd aan, zeker als je vooraan een eerste voetnoot tegen komt die luidt als volgt: "Il y a souvent une nette tendance à la nostalgie chez les Nathalie". De voetnoten in dit boek zijn dan ook eerder van het toevoegende dan van het uitleggerige type. Dat is op z'n minst apart te noemen.

De Nathalie uit dit verhaal krijgt wel een heel specifieke karaktertekening mee. Nathalie wordt al snel weduwe in het boek, wat een enorm verlies en verdriet voor haar teweegbrengt. Maar ze is ook erg knap en valt op bij de mannen. Het valt Nathalie erg moeilijk om haar leven herop te bouwen. Haar collega's en vrienden kunnen haar nog heel moeilijk bereiken, Haar baas Charles probeert na een lange wachttijd bij haar in het gevlei te komen, maar dat komt amper aan bij haar. Het fort dat ze heeft opgetrokken rond haar hart, uit angst nog iemand te moeten verliezen, kan nog maar moeilijk bereikt worden. maar één man, de geëmigreerde Zweed Markus, die net omdat hij onhandig is en er niet uitzonderlijk knap en zelfs wat te gewoontjes uitziet volgens de meesten, iemand die bijna niet opvalt eigenlijk, lukt het wel omdat hij het net helemaal anders aanpakt.

De titel Delicatesse moest in het Nederlands wel behouden blijven voor deze roman, want op een delicate wijze probeert deze Markus Nathalie te veroveren. Het verhaal is niet heel erg uitgediept maar wel romantisch en tegelijkertijd licht humoristisch genoeg om aangenaam te zijn. De personages zijn niet eenduidig of zo, en er is ongetwijfeld veel tijd gekropen om dit verhaal neer te zetten wat waarschijnlijk simpeler lijkt dan het is. De kritiek die je hier en daar leest dat het vrouwelijke hoofdpersonage nogal cliché is geschilderd, is wat flauw omdat dit bij mij overkomt als zou geen enkele vrouw in de fantasie van een - mannelijke of vrouwelijke - auteur daarmee weg mogen komen. Door al twee andere boeken van Foenkinos te hebben gelezen, vind ik dat je mag beseffen dat hij alle soorten vrouwen mag neerzetten die hij in zijn hoofd heeft, en alle soorten mannen ook (die er ook niet allemaal goed vanaf komen).

Ik las dit boek in het Frans.

Titel: La délicatesse
Auteur: David Foenkinos
Uitgever: Gallimard
Jaar uitgave: 2009

--- Je reactie wordt zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Als jij anoniem een reactie achterlaat, wil ik je vragen met je voornaam af te sluiten zodat ik toch een idee heb van wie jij bent! Alvast bedankt.

Charlotte - David Foenkinos

Het tragische leven van een uitzonderlijke kunstenares kunstig verteld

In Charlotte volgt Foenkinos het leven van de Joods-Duitse schilderes Charlotte Salomon die als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt naar het zuiden van Frankrijk vertrekt op aansporen van haar vader en stiefmoeder in een poging om aan het Naziregime te ontsnappen. Ze moet dan ook afscheid nemen van haar geheime en grote liefde wat haar erg zwaar valt.

Het proza in dit boek, dat ik in het Frans las, is van een sterk kaliber. De stijl is gevoelig en heel mooi, het verhaal is erg ontroerend en aangrijpend ook. De liefde met een grote L speelt een grote rol in dit boek. Je kan als lezer enorm meeleven met het hoofdpersonage dat heel wat trauma's in haar jonge leven heeft meegemaakt. Ze zal, zoals geweten want gebaseerd op de feiten uit het leven van de echt bestaande kunstenares, Auschwitz niet overleven, want ook in het Vichy-Frankrijk waren joden hun leven niet veilig. Toch wil je doorheen het verhaal steeds dat het goed afloopt voor haar. Haar leven heeft echt aan een toevallig zijden draadje gehangen.

Dat tragische leven komt tot uiting in haar expressionistische serie van 1300 autobiografische schilderijen (gouaches) getiteld 'Leben? oder Theater?' die haar heeft overleeft en die zelfs in 2020 werd tentoongesteld in het Joods Historisch museum in Amsterdam waar deze schilderijen uiteindelijk zijn beland. De auteur laat zichzelf soms opdraven op bepaalde momenten in zijn zoektocht naar het leven van deze uitzonderlijke kunstenares.

Een prachtig boek, dus een aanrader, 'un coup de coeur' zoals het in het Frans wordt genoemd. 

Titel: Charlotte
Auteur: David Foenkinos
Uitgever: Gallimard
Jaar uitgave: 2014

--- Je reactie wordt zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Als jij anoniem een reactie achterlaat, wil ik je vragen met je voornaam af te sluiten zodat ik toch een idee heb van wie jij bent! Alvast bedankt.

Kopieer deze link in je browser als je mijn blog wil volgen via follow.it: https://follow.it/villanathalieoverlezen

Twee zussen - David Foenkinos

Een goed ineengestoken psychologische thriller met een onverwacht einde

Als Mathilde verlaten wordt door Étienne, stort haar wereld in elkaar. Ze kan zijn vertrek niet aanvaarden en ziet geen toekomst meer. Haar zus Agathe vangt haar op als ze merkt hoe ze er aan toe is, en laat haar lange tijd logeren in haar kleine appartement waar ze woont met haar man en haar dochtertje. Ze kan een tijdje ook niet voor haar zelf zorgen. Zowel Agathe als haar man Fréderic zijn benomen door drukke jobs en hun dochtertje, en de situatie wordt na een tijd erg moeilijk.

Mathilde stelt zich na een tijd wel inschikkelijker op en probeert hun het leven wat te vergemakkelijken maar de inbreuk op de privacy van het gezin wordt moeilijker en moeilijker om vol te houden. De situatie kantelt keer op keer en als je het verhaal achteraf bekijkt als je het hebt uitgelezen, zie je eigenlijk een berekende vrouw naar voren komen, die een gok heeft genomen om weer een stabiel leven op te bouwen. Het boek zit goed ineen en eindigt zeker onverwacht.

Door de vele aanbevelingen had ik echter een iets meer literair boek verwacht, en dat bracht dit boek als eerste kennismaking niet echt. Dit is eerder een soort psychologische thriller waarvan de stijl ook niet echt speciaal opvallend is. De boeken van Foenkinos blijken wel erg verschillend van toon en stijl te zijn.

Titel: Twee zussen
Auteur: David Foenkinos
Vertalers: Kris Lauwerys, Isabelle Schoepen
Uitgever: Borgerhoff & Lamberigts
Jaar uitgave: 2019

--- Je reactie wordt zichtbaar nadat ik ze heb goedgekeurd. Als jij anoniem een reactie achterlaat, wil ik je vragen met je voornaam af te sluiten zodat ik toch een idee heb van wie jij bent! Alvast bedankt. Kopieer deze link in je browser als je mijn blog wil volgen via follow.it: https://follow.it/villanathalieoverlezen