Gelezen april - juni 2026

 

Waak over haar door Jean-Baptiste Andrea

Terwijl ik me eerst al helemaal kon verliezen in het boek Honderd miljoen jaar en een dag van deze auteur, had ik dit nu ook met dit Prix Goncourt-winnende boek uit Frankrijk, Waak over haar van deze auteur. Ik heb ervan gesmuld, en geprobeerd een stuk van de Italiaanse geschiedenis in me op te nemen. Lees hier mijn bespreking.Werd besproken in onze 'Merksemse leesclub'. 

Adrenalin door Ghayath Almadhoun (Engelse vertaling)

Wat kan ik nog schrijven over deze Zweeds-Syrisch-Palestijnse dichter die ik nu al langer volg? In december '25 was hij te gast op een Nuff Said-avond in De Studio in Antwerpen, en waar ik deze oudere bundel van hem kocht, met gedichten die wel een Engelse vertaling gekregen hadden maar nog geen Nederlandse in die tijd. De man weet zijn gedachten en inzichten over de oorlog in Syrië en de gewone mensen in heftige en prangende woorden om te zetten in deze bundel, want het is daarvandaan dat hij naar Stockholm vluchtte. Het respect voor hem groeit en groeit telkens ik hem opnieuw hoor. De volgende afspraak met hem: Crossing border op 8 november in de Arenbergschouwburg! 

De liefdesgedichten van Leonard Nolens

Naar aanleiding van de dood van Leonard Nolens op Tweede Kerstdag '25 heb ik deze prachtige bundel opnieuw gelezen en herlezen. Gedichten die onvergetelijk zijn, zowel in hun pracht als hun soms bedrieglijke eenvoud.  

Liefhebben door Laura van Dolron

Ik heb de theatervoorstellingen van deze Nederlandse theatermaker compleet gemist, maar na deze bundel vol korte teksten over allerlei soorten van liefhebben heb ik hier best spijt van gekregen. De spijt is gelukkig al gesleten, maar de herinnering aan dit ontroerende boek gelukkig nog niet. Een volgende keer ga ik deze naam in de culturele centra proberen niet meer te missen. 

Vrijages door Pia Fraus (Gaea Schoeters)

Pia Fraus is herrezen in de vandaag alomtegenwoordige Gaea Schoeters. Dit was een vernieuwde uitgave van haar bundel met erotische verhalen die in de jaren '90 van de vorige eeuw in het holebi-tijdschrift ZiZo stonden (een magazine dat taboe was en onterecht bij de seksblaadjes terechtkwam maar waar verschillende soorten artikels in verschenen) en daarna wel een hemel in prijzende recensie van een journalist van De Standaard kreeg. Zowel in Vrijages als in de opvolger Meer vrijages (ik vond nog een exemplaar hiervan ergens in een nabije Standaard-boekhandel) betreft het hier een aantal erg gevarieerde, humoristische, queer, sexy en avontuurlijke expliciete verhalen over vrouwen en genderfluïde personages die zich mannelijke vrijheden veroorloven en zich niet laten intomen. Emancipatorische verhalen zonder clichés. Heel vlot geschreven én te lezen. Taboedoorbrekend inderdaad. 

Charmolypi door Annelies Verbeke

Annelies Verbeke debuteerde begin dit jaar met een gedichtenbundel, na al een heel oeuvre van romans, kortverhalen en theater te hebben neergezet. Opnieuw laat ze zien hoe sterk ze is: poëtisch, verhalend, relevant, humoristisch, stijlvol en uitreikend naar vele literaire referenties over tijd en ruimte heen. Ze volgt doorheen heel de gedichtenbundel Nisaba, de Soemerische schrijfgodin. De Soemerische beschaving bloeide in Mesopotamië (ong het huidige Irak) in de jaren 4500 a.C. tot ong. 1900 a.C. De Soemerische priesteres Endehuanna die als eerste auteur ooit te boek gestaafd staat, leefde van 2285 - 2250 a.C., en vereerde Nisaba. Verbeke had het over die Endehuanna in haar kortverhalenbundel Treinen en kamers, en komt dus weer heel beslagen over. Grappig is ook dat ze in haar boekpresentatie vertelde dat ze de indeling van haar bundel in kleine hoofdstukjes ('Nisaba heeft geduld', 'Nisaba ruimt het zelf wel op', 'Nisaba vergat', 'Nisaba legt zich erbij neer', 'Nisaba vraagt het aan Google AI') heeft ontleend aan de in Vlaanderen welbekende Tiny-boeken. Dat triggerde bij mij ook goede leesherinneringen! 

Malpertuis door Jean Ray (John Flanders en een aantal andere pseudoniemen)

Als laatste boek van de Merksemse leesclub van het schooljaar was het de beurt aan Malpertuis van Jean Ray, ook wel gekend als John Flanders die veel beroemde Vlaamse filmpjes heeft geschreven (voor scholieren bedoeld). Malpertuis werd betiteld als eerste Belgische fantasy klassieker en zelfs internationaal, met ontelbare vertalingen. Het werd zelfs verfilmd door Harry Kümel. Ik vond het verhaal vooral complex. 

Jean Ray mag dan wel in Gent gewoond hebben. Net als de enige Nobelprijswinnaar, Maeterlinck, die ook uit Gent kwam, schreef hij in het Frans, en is dit boek dus vertaald. Eerst door een later erg bekend geworden andere magisch realistische auteur, Hubert Lampo, en nadien door 2 minder bekende vertalers, die er volgens mij de vaart en de 'special effects' wat hebben uitgefilterd. Ook dankzij hun ontelbare voetnoten, die naar mijn aanvoelen dikwijls niet terzake deden. 

Het verhaal zelf is opgebouwd als een verzameling gevonden geheime documenten, die zijn geschreven door verschillende personages waaronder het hoofdpersonage Jean-Jacques Grandsire, die grosso modo allemaal vertellen over het mysterieuze spookhuis Malpertuis waar een aantal erfgenamen moeten samenwonen om hun erfenis te krijgen. Dit 'Malpertuis' zou zich wel in Gent bevinden, maar hoewel er naar gezocht is geweest doorheen de jaren, werd het nooit echt gevonden. 

De associatie met het beroemde fort 'Malpertuus' van de vos Reynaert kan best uit de koker van deze Jean Ray gekomen zijn, aangezien er naar het einde toe ook een vos met slinkse en slechte streken het blijkt te besturen, zelfs over de dood heen. 

Het label 'horror' is wat ver gezocht, wel gaf het boek me uiteindelijk een heel beklemmend en ongemakkelijk gevoel naar het einde toe. Meer "gezochte" horror-verhalen zitten volgens mij meer in het moment, dit boek bleef wat meer plakken en de plot was voor mij eigenlijk totaal onverwacht. 

Nachtatlas door Peter Verhelst

Voorbijgestoken dit jaar door een jongere garde dichters op de Herman de Coninck-poëzieprijs blijft deze reus van de hedendaagse Vlaamse poëzie me boeien en doet hij me nadenken over zijn metaforen en zijn stijl van verzen. Zijn laatste bundel was weer een exquise buffet van geweldig bedachte en onwerkelijke associaties en zijn geweldige sensibiliteit. 

Ik ben hier! door Joke van Leeuwen

Opnieuw laat Joke van Leeuwen zich in dit boek zien als een der meest meelevende auteurs die ik ken. Dit verhaal gaat over een klein meisje, Jona, dat alleen achterblijft in een groot woonblok terwijl de plaats waar ze woont helemaal ondergelopen is. Wolem, haar dorp, is namelijk onder zeespiegelpeil gebouwd (wat niet in Ndl?) en haar vader heeft zich hier altijd al zorgen over gemaakt. Hoe de auteur de relatie beschrijft van het meisje en de vader die steeds aan het werk is, en die met z'n tweeën na verlaten te zijn door moeder en echtgenote, getuigt van het naast elkaar leven en beider eenzaamheid. 

Joke van Leeuwen schrijft zoals steeds met weinig woorden over vele gevoelens en ook nu weer over een maatschappelijk relevant thema: de klimaatcrisis die door menselijke fouten nu uitmondt in een overstroming. Het steeds maar meer moeten consumeren en geld verdienen (in eenvoudige woorden het kapitalisme uitgelegd). Ze heeft een patent op eenzaten als hoofdpersonages, kinderen die vooral in hun eigen hoofd en hun eigen fantasie leven. Jona is erg creatief, en weet zich uit de slag te staan, ook al wordt het heel moeilijk naar het einde toe. Opnieuw een aanrader van jewelste!  

Het jongensuur door Andreas Burnier (Catharina Irma Dessaur)

Ook weer een boek geschreven onder een pseudoniem. Catharina Irma Dessaur, een Nederlandse auteur en feministe, schreef als een van de eerste over homoseksualiteit en transgender-gevoelens onder dit mannelijke alias.In dit dunne boekje uit 1969 dat in 2025 plots de Vlaamse canon binnenkwam, gaat het over een joods meisje dat de nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Duitsland meemaakt, en terwijl ze nog op verschillende plekken moet schuilen, in verwarring over haar lichaam opgroeit en gevoelens voor vrouwen begint te ontwikkelen. Dit is een beklijvend en prachtig geschreven coming-of-age verhaal avant la lettre voordat dit genre trouwens een echt ding werd. Het is eigenlijk een autobiografisch verhaal van Dessaur zelf, die in een joods liberaal gezin opgroeide. Ze werkte als professor in de criminologie aan de toenmalige Katholieke Universiteit Nijmegen, nu de Radboud University.

Ontevreden door Beatriz Serrano

Ontevreden was ik een beetje over dit boek, maar ja, ik wou nog aan een leesclub meedoen uit het hippe BoHo, dus las ik dit succesvolle boek uit Spanje. Een boek dat toch wel vooral "generation Z" portretteert, werd er gezegd in deze groep, die niet zo snel meer tevreden is van een leven waarin toch veel tijd gaat naar de job die je uitoefent, terwijl dit voor de zogenaamde "generatie X" en oudere millenials toch meer voor de hand zou liggen. Dat zijn clichés natuurlijk.
Het hoofdpersonage uit dit boek is een vrouw die een masker moet opzetten in de fake aandoende advertising-wereld, zichzelf niet kan zijn, en ook nog enorm tegen een teamweekendje opkijkt als ware het een horrorverhaal. Eenzaamheid is in feite haar grootste probleem wat wel heel herkenbaar én relevant is deze tijd. Dat ze vooral een klaagzang neerschrijft en er weinig zelf aan probeert te doen, is redelijk frustrerend als lezer. De schrijfstijl en de constructie van dit boek hebben me niet echt overtuigd. Op een andere manier geschreven was me dit waarschijnlijk beter in de smaak gevallen. 

De blanke gave door Ellen Deckwitz

In deze gedichtenbundel schetst de Nederlandse dichter Ellen Deckwitz een vrij apocalyptisch beeld van een wereld waarin het water oprukt. Moeders slepen hun kinderen op het droge en geliefden verdwijnen. De IKEA loopt onder en de A2 verandert in een heel kalm, groot kanaal. De aarde droogt op, de zee is bruin en de hemel is niet blauw meer. Door de heldere taal, de sterke beelden en de ontroering komt de bundel enorm binnen. De gedichten staan elk op zichzelf en klagen de toestand van ons milieu aan. Ellen Deckwitz is gekend voor haar constante promotie voor de poëzie, heeft op heel wat literaire festivals opgetreden (Lowlands, Poetry International, de Nacht van de Poëzie) en schreef de populariserende poëzie-handleidingen "Olijven moet je leren lezen" en "Dit gaat niet over graasmaaien". Deze bundel is krachtig en wakkert je zin aan om je te blijven engageren voor onze omgeving. Een combinatie van Ellen Deckwitz en Moya De Feyter bv zou me zeker uit mijn zetel halen. 

Naar Constantinopel door Michaël Vandebril en Bart Pluym

Een andere bundel die je naar de wereld rondom je doet kijken, en met name naar de huidige landen die op de Via Egnatia liggen, de eeuwenoude weg tussen Rome naar Constantinopel. Deze weg vormde ooit de levensader van achtereenvolgens het Romeinse, het Byzantijnse en het Ottomaanse rijk. Auteur en "literair coördinator in hoofdberoep" Michaël Vandebril en illustrator-schilder-antropoloog Bart Pluym vervolgden hun weg die ze in hun vorige gezamenlijke bundel "Op de weg van Appia" samen afreisden, het eerste deel dat hen langs de Via Appia van Rome naar het huidige Brindisi brengt, een stad die zich in de hak van de laars bevindt. Nu reisden ze door Albanese bergpassen, het afwisselende Noord-Macedonië en Griekenland naar het huidige en nog steeds mysterieuze Istanboel, de voormalige hoofdstad en nog steeds de belangrijkste financiële metropool van Turkije. Cultuur en natuur wisselen elkaar af, en je krijgt een roadtrip te lezen die je doet stilstaan waar nodig, en enkele bladzijden later nog steeds verder wilt lezen. Zo hang je aan de lippen van de dichter die je opnieuw laat laven aan zijn overvloedige schrijfstijl die wel wat aan de Italiaans/Franse rococostijl doet denken: raffinement, elegantie, rijk gedecoreerd (hier in woorden), maar ook voldoende luchtigheid op heel wat momenten. Vele thema's komen aan bod op deze roadtrip onder vrienden. Heerlijk om weer mee te leven met een reis in één lang gedicht afgewisseld met geweldig mooie tekeningen. Dit las weer enorm vlot!